За спичками

ENSIMMÄINEN LUKU

– Jokohan lie se Littilän Vatasen musta lehmä poikinut, – puhui Liperin Kutsun–kylän Antti Ihalaisen emäntä Anna Liisa ikäänkuin itsekseen, leipiä uuniin pannessaan. Se asia oli hänelle juolahtanut mieleen ihan vain yht'äkkiä.

– Johan se kuuluu poikineen, – myönsi Sormusen Miina, joka oli sattunut vieraaksi tulemaan ja hörppi nyt kahvia. Mutta sitten luuli hän Anna Liisan tarkottavan Antti Vatasen lehmää ja kysyi:

ГЛАВА ПЕРВАЯ

– А что, черная корова отелилась у Ватанена? – сказала Анна–Лийса, жена Антти Ихалайнена, проживающего в деревне Кутсу, что в Липери. Она сказала это как бы про себя, сажая хлебы в печку. Эта мысль промелькнула у нее в голове просто так, неожиданно.

– Говорят, уже отелилась, – ответила Миина Сормунен, которая случайно зашла в гости и теперь, шумно прихлебывая, пила кофе. Потом, подумав, что Анна–Лийса ведет речь, быть может, о корове Антти Ватанена, переспросила:

– Senkö Jussi Vatasen lehmä?

– Sen, myönsi Anna Liisa. Miina vahvisti silloin:

– Johan se kuuluu poikineen.

– Vai jo!

Anna Liisa puuhaili kotvasen aikaa leipiensä kanssa, ja sitten hän taas kysyi:

– Lehmisvasikankohan tuo teki?

– Sekö Jussi Vatasen lehmä?

– Niin.

– Lehmisvasikanhan se kuuluu tehneen, myönsi Miina.

– Vai lehmis se teki. Heittiköhän Jussi sen eloon vai tappoiko, tiedusteli Anna Liisa edelleen. Miina hörppäsi kahvia ja selitti:

– Eikö tuo liene tapattanut.

– Ты что, о корове Юсси Ватанена?

– Да, – ответила Анна–Лийса. Тогда Миина снова подтвердила:

– Говорят, уже отелилась.

– Ах, вот как...

Некоторое время Анна–Лийса возилась со своими хлебами, потом опять спросила:

– Телку или бычка она принесла?

– Корова Юсси Ватанена?

– Да...

– Говорят, телку принесла, – сказала Миина.

– Телку, значит... А что, Юсси оставил ее или зарезал? – продолжала расспрашивать Анна–Лийса.

Прихлебывая кофе, Миина сказала:

– Кажется, он ее зарезал.

Ja kahvia teevatiin kaataessaan myönteli hän:

– Ja onkinhan tuota Jussilla jo ennestäänkin karjaa... Mitäpä hän heistä enää rupeaa elättämään!

Syntyi pitkäaikainen äänettömyys. Antti Ihalainen itse makaili penkillä mahallaan piippu hampaissa. Silmät olivat puoli ummessa ja piippu hampaista juur'ikään pudota lupsahtamassa.

И, наливая кофе в блюдечко, Миина добавила:

– У этого Юсси и без того большое стадо. На что ему еще их оставлять?

Воцарилось долгое молчание. Сам хозяин Антти Ихалайнен с трубкой в зубах лежал брюхом на скамейке. Глаза его были полузакрыты, и трубка едва не падала изо рта.

Mutta hän oli kuullut puhelun ja unisenakin tajunnut, mistä oli puhe. Ei hän sitä tosin tajunnut selvästi, mutta kumminkin. Ikäänkuin unesta enemmän nauttiaksensa örähti hän kuin itsellensä:

– Onhan sillä Jussilla karjaa. Montakohan lypsävää päätä sillä nyt on?

– Sinäkin siitä heräsit, pisti Anna Liisa. Sormusen Miina aprikoi:

– Eikö tuolla liene viisitoista sen Kurikan Könöseltä ostetun mustan lehmän kanssa.

– Vai viisitoista! murahti Antti ja alkoi taas nauttia unesta. Piippu vain lepatti putoamistansa odotellen. Miina kertasi:

– Viisitoista lypsäväähän sillä Jussilla on...

– On siinä talossa maitoa! ihmetteli siihen Anna Liisa, ja hetken kuluttua hän arveli:

– Menisi se semmoisessa talossa oma emäntäkin...

Однако он слышал разговор и даже сквозь сон понял, о чем шла речь. Конечно, он не все осознал с достаточной ясностью, но кое в чем он все–таки разобрался. И даже пробормотал сквозь сон:

– Хватает скота у Юсси. Сколько же теперь у него дойных коров?

– А–а, проснулся, – сказала Анна–Лийса. Миина Сормунен стала подсчитывать коров:

– Пожалуй, пятнадцать у него будет вместе с той черной коровой, что куплена у Воутилайнена.

– Ах, пятнадцать, – пробурчал Антти и снова погрузился в сладкий сон. И трубка его, покачиваясь, казалось, вот–вот упадет.

Миина повторила:

– Пятнадцать дойных коров у Юсси.

– Ну и молока в его доме! – с удивлением произнесла Анна–Лийса и через мгновение добавила:

– Не помешало бы и хозяйку в таком доме иметь...

Miina puraisi sokeria ja arveli vuorostaan:

– Eikö tuo Jussi tuota vielä ottanekin... Johan siitä tuleekin sen Loviisa–vainajan kuolemasta umpinainen vuosi kuluneeksi.

– Saisi tuo ottaa jo! myönnytteli Anna Liisakin. Ja leipiä hetken kohenneltuansa hän meni jo edemmä asiaan, kysyi:

– Jokohan sillä Pekka Hyvärisen tytöllä on miten paljon ikää?

– Senkö Muskon Hyvärisen, tiedusti Miina varovaisuuden vuoksi.

– Sen Muskon.

Откусив кусочек сахару, Миина в свою очередь сказала:

– Еще погодите, женится этот Юсси. Уже скоро год со дня смерти его Ловиисы.

– Да уж пора ему и жениться, – согласилась Анна–Лийса. И немного повозившись с хлебами, она, поразмыслив, спросила:

– Сколько же лет этой самой дочери Пекка Хювяри–нена?

– Хювяринена из Луоса? осторожно спросила Миина.

– Да, из Луоса...

– Eikö tuolla jo liene niillä paikoin... Senhän se on Olkkosen Iidan ikäinen, tapaili Miina.

– Vai sen se on... Jo tuo sitten joutaisi hänkin siitä vanhempiensa luota pois... Olisi tuossa työväkeä jo hänettäkin... Ja eikö tuo Jussi Vatanen sitä aikonekin?

– Sitäkö Hyvärisen tyttöä? murahti taas Antti kuin unissaan puhuen.

– Sitähän ne sanovat sen ajattelevan... Vaikka tokko tuosta tolkkua tullee, selitteli Miina, ja Anna Liisa piti Hyvärisen tytön puolta sanoen:

– Olisipa tuossa Hyvärisen tytössä Jussille eukkoa kerrakseen... Ei tuo Jussikaan mikään nuoruuden hullu ole.

– Да не будет ли ей... Позволь, так ведь она в одних годах с Идой Олккола! –воскликнула Миина.

– Ах, вот оно что... Ну, тогда пора ей уйти от родителей. У них и без нее хватает работников... Уж не о ней ли подумывает Юсси Ватанен?

– Об этой, что ли, дочке Хювяринена? – снова сквозь сон пробурчал Антти.

– Говорят, будто он ее имеет в виду, – ответила Миина. – Да только выйдет ли из этого толк?

Тут Анна–Лийса, вступившись за дочку Хювяринена, сказала: – Для Юсси она была бы подходящей женкой. Ведь и сам Юсси уже далеко не молоденький.

Ja hetkisen kuluttua hän tahtoi kuulla Jussin ijän tarkemmin ja kysyi:

– Montakohan vuotta sillä Jussilla jo lieneekin sitä ikää?

Miina laski nyt Jussin ikää:

– Ka, johan se on Jouhkolan ukko Voutilainenkin kynttelin päivästä kuudennella kymmenellä, ja eikö tuo Jussi liene saman ikäinen.

– Sen ikäinenhän se on. Muistanhan sen minäkin nyt tässä, vahvisti Anna Liisa, ja kerran asiaan päästyään antoi hän tulla tietojansa lisääkin, selittäen:

– Sitähän se Kaisa Karhutarta kuuluu aikoneen alkuaan, vaan siihenpä tuo sitten Loviisa–vainajaan lopultakin kietoutui.

И тут, желая уточнить возраст Юсси, она спросила: – А сколько же лет этому Юсси?

Миина стала подсчитывать:

– Да вот старику Воутилайнену со сретенья пошел шестой десяток. Не в тех ли годах и наш Юсси?

– Он именно в его годах. Теперь я это припоминаю, – подтвердила Анна–Лийса. И тут, вступив на путь воспоминаний, она пустила в ход весь запас своих сведений.

– Сначала–то он, говорят, собирался жениться на Кайсе Кархутар, ну а потом в конце концов окрутился со своей покойной Ловиисой.

– Vatasen Jussiko?

– Niin... Karhutartahan se alkuaan on ajatellut.

– ähää! ihmetteli Miina, ja Anna Liisa selitti:

– Se Karhutar näet meni sitten sille Petrovaaran Makkoselle, ja ne muuttivat pois koko Liperistä... Eikö tuo siellä Pielisjoilla asune nyt miehineen. Se Karhutar näet tahtoi kaupunkiin... Vaikka liekkö tuo siellä sen kummempi elää kuin muuallakaan.

– Tokko tuo lienee... Kurjuudessahan tuo kuuluu Littilänkin Hakulisen perhe siellä Joilla elävän, myönsi Miina, ja Anna Liisa lisäsi:

– Johan minä sanoin Karhuttarelle, jotta olisit vain mennyt Jussi Vataselle. Ei siinä talossa olisi tarvinnut leivättä syödä... Ja hyväntahtoinen mieshän se Jussi on.

– Этот Юсси Ватанен?

– Да... Сначала–таки он подумывал о Кархутар.

– Ах, вон как! – удивилась Миина. Анна–Лийса пояснила:

– Кархутар, понимаешь, потом вышла замуж за Макконена. И с ним уехала в город Йоки... Да не там ли она и сейчас живет со своим мужем?.. Ну, эта Кархутар всегда мечтала о городской жизни... Да только вряд ли ей там лучше живется, чем в каком–либо другом месте...

– Уж, конечно, ей там не лучше, – согласилась Миина. – Вот, говорят, семья Хакулинена в полнейшей нищете там живет. Айна–Лийса добавила:

– Я тогда еще говорила Кархутар, чтоб она шла за Юсси Ватанена. В его доме не пришлось бы ей без хлеба сидеть. К тому же и сам Юсси вполне еще приятный мужчина.

– Onhan se Jussi semmoinen tanakkatekoinen mies. Vaikka siitä nenästähän ne ovat sitä morkanneet, se kun on semmoinen potaatti, myönsi Miina.

– No eipä tuo ole Hyvärisenkään tytön nenä sen koreampi... Ja punapää on vielä koko tyttö, niin jotta mitäpä tuo hänkään siitä Jussista yrmii. Menisi vain pois, puolusteli Anna Liisa taas Jussi Vatasta ja lisäsi:

– Onpaan tuo Jussi sillä omalla nenällään toimeen tullut ja hyvinpä tuon on saanutkin niistetyksi...

Hän pani uunin pellin kiinni ja lisäsi sen tehtyään:

– Ja mitä siitä sitten on, vaikka olisi miehellä miten kaunis nenä, jos ei ole sitten miehellä muuta mieheksi sanottavaa kuin housut.

– Мужчина он крепкого сложения, – подтвердила Миина. – Правда, нос у него похож на картофелину. Вот именно за это над ним иной раз и подсмеиваются.

– Ну, у дочки Хювяринена нос тоже не отличается особой красотой. К тому же она рыжая. И нечего ей гнушаться этим Юсси. Вот взяла бы и вышла за него. И тут, окончательно взяв под свою защиту Юсси Ватанена, Анна–Лийса добавила:

– Ну, а что касается носа, так и этим своим носом Юсси всегда отлично обходился и умел–таки высморкаться, когда это требовалось.

Закрыв печную трубу, Анна–Лийса прибавила:

– А что толку, что у мужчины нос красивый, если у него за душой больше и нет ничего мужского, кроме штанов.

Sormusen Miina oli samaa mieltä. Hän myönteli vedoten samalla Anna Liisan miehen nenään:

– Ka saapihan sillä niistetyksi. Ja eikös sillä Vatasella olekin ihan saman kokoinen nenä kuin tällä Ihalaisellakin?

– Samanhan se on. Ja silläpä tuo on Ihalainenkin omalla nokallaan vaan turistellut ja hyvästipä häntä on tuossa vain elettykin, eikä ole ollut leivästä eikä särpimestä puutosta.

Nyt syntyi äänettömyys sen johdosta, että Miina joi toista kuppia kahvia ja Anna Liisa puuhaili leipiensä kanssa. Kun aikaa tuli, tarttui Anna Liisa taas asiaan, huomauttaen:

– Mutta siinäpä tuo on Vatanenkin vain tasautunut, vaikka ne olivat pienestä pojasta tämän Ihalaisen kanssa aina yhdessä. Eivät näet ole juoneetkaan sen jälkeen kun löivät humalassa sitä Niirasen tytön isää ja saivat maksaa sovinnaisiksi sen katkotuista kylkiluista neljä lehmää. Ne näet katkoa ruhjoivat siltä neljä kylkiluuta, tämä Ihalainen ja Vatanen.

Миина Сормунен была того же мнения. Сославшись на нос мужа Айны–Лийсы, она сказала:

– Вполне можно высморкаться, имея и такой нос. Ничем не лучше нос и у твоего Ихалайнена.

– У них одинаковые носы. И мой Ихалайнен тоже отлично обходился с ним. И мы с мужем неплохо жили, и никогда в еде у нас недостатка не было!

Снова наступило молчание, потому что Миина пила вторую чашку кофе, а Анна–Лийса возилась со своими хлебами. Однако, управившись с этим, Анна–Лийса вернулась к интересной для нее теме:

– Мой Ихалайнен и Юсси Ватанен с детских лет были вместе. И даже они пить бросили в одно время... После этого, как с пьяных глаз поколотили этого дурака Нийранена... Пришлось им тогда четыре коровы отдать за его сломанные ребра... Они четыре ребра ему повредили... Этот мой Ихалайнен и Ватанен.

– Vai eivät ne sen jälestä ole juoneet. Johan siitä on kolmattakymmentä vuotta, kummeksi Miina.

– Eivät. Eivät näet suuhunsakaan pane, vaikka onhan sillä Vatasella vielä puoli pulloa jälellä sitä silloin jäänyttä viinaa. Ei näet tämäkään Ihalainen ole sen jälkeen senkään vertaa maistanut koko viinan näköistä, että olisi vedellä pessyt silmiäänkään muualla kuin minkä saunassa toisinaan sattuu.

– ähää!

– И что же, с тех пор они не пьют? Ведь больше двадцати лет прошло с того времени? – с удивлением спросила Миина.

– Нет, они даже маковой росинки в рот не берут, хотя у Ватанена и сохранилось полбутылки вина с того времени. Ну, а мой Ихалайнен с тех пор не употребляет ничего, похожего на вино. Он даже воды остерегается. Разве только иной раз в баню сходит – промыть водой свои глаза.

– Да что ты?

Vähän ajan kuluttua selitti vielä Anna Liisa miestänsä puolustaakseen:

– Eikä siitä olisi koko sen Niirasen lyömisestä tullut sen enempää puhetta, mutta se kun Niiranen itse näet rupesi turhia käräjöimään ja rettelöimään semmoisesta jonninjoutavasta asiasta, kuin nyt näistä kylkiluistaan, niin nämä miehet sanoivat, jotta annetaan sille lehmä joka kylkiluusta, joka siltä tapellessa on katkennut, niin ei turhista rettelöitse ja manuuttele. Ja hyvät ystäväthän nämä ovat siitäkin lähtien olleet Ihalainen ja Vatanen. Ja saman näköisetkinhän nämä ovat molemmat, vaikka tämä Ihalainen on puolta vuotta nuorempi kuin se Vatanen.

Sillä lailla olivat he tutkineet Jussi Vatasen ja Ihalaisen ulkomuodon ja menneisyyden ja siirtyivät nyt hänen pukuunsa. Tutkiskelun lopussa ihmetteli Anna Liisa:

– Vai niissä isä–vainajansa kirkkovaatteissa se Jussi nyt käy kirkossa!

– О том, что они побили Нийранена, быть может, и не было бы лишних разговоров, да только, видишь ли, сам этот Нийранен поднял шумиху – придрался к мужикам по такому пустому делу, как его сломанные ребра. И даже хотел судиться. И тогда мужики сказали, что они дадут ему по корове за каждое его ребро, которое сломалось там у них в драке, если, конечно, он не поднимет судебного дела из–за таких пустяков. И вот с тех пор они особенно подружились – мой Ихалайнен и Юсси Ватанен. Как две капли воды они похожи друг на друга, хотя мой Ихалайнен на полгода моложе Ватанена.

И вот, тщательно обсудив наружность Юсси Ватанена, а также и его прошлое, женщины перешли теперь к разбору его костюма. Не без удивления Анна–Лийса сказала:

– Немало всякой одежды у этого Ватанена, помимо прочего добра. А по воскресеньям он, по–моему, щеголяет в тех самых суконных брюках, в которых его покойный отец ходил в церковь. – Да, говорят, что он по воскресеньям эти брюки носит, – подтвердила Миина.

Leivät kypsyivät uunissa. Niiden tuoksu täytti tuvan. Oli syntynyt pieni puheloma, kun Anna Liisa pesi pöytää. Siitä lomasta teki lopun Miina kysyen:

– Joko teillä ruvetaan pellavia loukuttamaan?

– Ka olisihan niitä huomenna ruvettava, mutta tulitikutkin tässä sattuivat loppumaan, niin millä häntä saanee tultakaan saunassa, kun menee loukuttamaan.

– Vai loppuivat teiltä tikut!

– Loppuivat. Eikä ole tässä tullut tuolla Ihalaisellakaan puotiin asiaa, jotta olisi tuonut tikkuja...

Hän katsahti penkillä nukkuvaan mieheensä ja kysyi varmuuden vuoksi:

Хлебы поспели в печи. Их запах распространился по всему дому. Снова наступило короткое молчание, потому что Анна–Лийса принялась мыть стол. Наконец Миина прервала молчание, спросив:

– Уже скоро начнете трепать лен?

– Надо бы завтра начать, да вот спичек нет, кончились – нечем будет огонь в бане разжечь, когда пойдем лен трепать.

– Ах, спички у вас кончились!

– Кончились спички... А у моего Ихалайнена не было времени съездить на станцию за спичками.

Взглянув на спящего мужа, она сказала ему:

– Joko sinä Ihalainen teit tammalle appeen?

Mutta Antti ei vastannut. Anna Liisa arveli silloin:

– Nukkuikohan se nyt jo siihen?

Miina vahvisti asian niin olevan. Anna Liisan tuli sääli miestänsä ja hän puolusteli:

– Aamusella nousikin aikaiseen ahosta puimaan, niin jotta ei tuo ole kumma, jos nukuttaakin!

– Ruisahostako se Ihalainen pui? uteli Miina.

– Ruis–... Niitä Luosovaaran Matikaisen osarukiitahan se pui...

– Vai niitä se pui...

– Niitä.

– Эй, Ихалайнен, а ты приготовил корм кобыле?

Но Антти Ихалайнен не отвечал. Анна–Лийса сказала:

– Опять, кажется, дрыхнет.

Миина подтвердила, что именно так и обстоит дело. Анне–Лийсе стало жаль своего мужа, и она сказала в его оправдание:

– Уж больно рано он встал зерно молотить. Неудивительно, что его ко сну клонит.

– А что, Ихалайнен рожь молотил? – спросила Миина.

– Рожь... Ту, что он получил от Матикайнена...

– Ах, он ту молотил...

– Lähtiköhän niistä monta kappaa ruista? uteli Miina, ja Anna Liisa selitti:

– Lähtihän niistä se kaita piikkosäkki täyteen ja vielä jäi hurstille ainakin kolme vakallista.

– ähää!

Anna Liisa lakaisi nyt oven edustaa. Siinä kiireen touhussa tuli hän jo valittaneeksi:

– Piikakin tästä meni itseviikolleen, niin jotta on tässä yksinään juosta hanttuuttamista, kun on kymmenen poikivaa lehmääkin ruokittava ja nyt pitäisi ne pellavat loukuttaa.

– Сколько же мереж у вас получилось? – спросила Миина. И Анна–Лийса ответила:

– Полный дерюжный мешок, да там еще на мешковине осталось немного.

– Вон как!

Аина–Лийса стала теперь суетливо подметать пол. И тут пожаловалась:

– Моя работница ушла на неделю, так что мне одной приходится бегать и вертеться. А ведь при этом надо еще накормить десять коров. Да вот еще придется лен трепать.

– Sekö se Tiinan tyttö on tässä teillä piikana, lausui siihen Miina.

– Se.

– Vai se... Sitähän minä jo arvelin että se se on ja jotta itseviikoilleen se on mennyt, myönsi Miina.

Nyt käänteli Anna Liisa leipiä uunissa ja muisti pellavariihensä ja päivitteli:

– Mistä häntä saisi tulitikkuja, jotta loukuttaisi huomenna niitä pellavia, kun on jo ahos kuiva!

– А что, у вас в работницах дочка Тийны? – спросила Миина.

– Она самая.

– Ах, она... Я так и думала...

Тут Анна–Лийса, поворачивая хлебы в печи, опять вспомнила про баню со льном и сказала, вздохнув:

– Ну где бы взять спички? Лен–то ведь высох, пора его теребить...

Miina tiesi neuvon. Hän kehotti:

– Menisi Ihalainen hakemaan vaikka Hyvärisestä lainaan, niin sitten maksaisi, kun sattuu olemaan.

Anna Liisa ei siihen vastannut, sillä hän touhusi leipien kanssa ja puhui itsekseen:

– Johan ne ovat kypset!... Viimeinen taikina paloikin, kun tuli uuni huonosti luudituksi.

Mutta Miinan ehdotus hautui Anna Liisan päässä. Ja kun hän oli taas uunin sulkenut ja raaputti huttukattilaa, puhui hän miehellensä:

– Saisit tosiaankin Ihalainen mennä siitä hakemaan Hyvärisen ukolta tulitikkuja, jotta saisi pellavariihessä tulen.

Миина посоветовала:

– Так сходил бы твой Ихалайнен за спичками хотя бы к Хювяринену, а вы бы ему потом отдали.

Анна–Лийса ничего не ответила, так как суетилась около своих хлебов, приговаривая:

– Как будто они готовы... Прошлый–то раз сгорело тесто, потому что золу из печки не выгребла.

Однако совет Миины запал в голову Анны–Лийсы. Закрыв печь, она сказала мужу, чистя котел из–под каши:

– И верно, Ихалайнен, ведь мог бы ты сходить за спичками к старику Хювяринену, чтоб завтра нам разжечь огонь в бане.

Mutta Antti ei vastannut, sillä hän suoraan puhuen nukkui. Asia näyttikin jo siihen unohtuvan. Emännät puhuivat välillä kehruuksista.

Mutta asia ei ollutkaan unohtunut. Se vain hautui. Puuhaillessansa kysyi jo Anna Liisa mieheltänsä:

– Yhäkö sinä Ihalainen nukut?

– Ei se kuule, se nukkuu! vahvisti Miina ja huomautti:

– Eihän tästä ole suoraan mennessä Hyväriseen kuin kuusi virstaa.

– Eihän tästä ole, oli Anna Liisa samaa mieltä ja nyt hän jo kysyi mieheltään kovemmin:

Но Антти не отвечал, потому что он, прямо скажем, спал. И вот, казалось, что о спичках забыли. Тем более, что хозяйки заговорили о пряже.

Между тем дело на этом не кончилось. Оно только начало подниматься, как на дрожжах.

Суетясь по хозяйству, Анна–Лийса сказала мужу:

– Да ты что, все еще спишь?

– Он не слышит, он спит, – подтвердила Миина и тут же добавила:

– Если идти напрямик, то до старика Хювяринена будет не более шести километров.

– Никак не больше, – согласилась Анна–Лийса и уже громко сказала мужу:

– Etkö sinä Ihalainen kuule ja nouse siitä hakemaan tulitikkuja Hyväriseltä?

Nyt kyllä kuuli Antti korvissaan jotain sen tapaista, mikä muistutti Anna Liisan ääntä. Hän tajusi jo asiankin, vaikka ei selvästi. Mutta uni oli niin suloista, että hän ei viitsinyt vastata.

Puhuttiin siinä Pekka Hakulisen lampaista kotvanen aikaa ja asia hautui Anna Liisan päässä edelleen. Hän laski jo, että jos ei huomenna pääse loukuttamaan, niin riihi jäähtyy, ja alappas sitten taas lämmittää uudestaan. Nyt hän jo vähän hönkäisi Antille:

– Koko päivänkö sinä siinä makaat ja utvotat?

Antti kuuli nyt puheen selvästi, mutta painoi vain kovemmin penkkiä. Miinaakin moinen jo suututti ja hän huomautti:

– Kun olisi tuohon sillä pijakalla sukaista...

– Да ты что, Ихалайнен, не слышишь, что ли! Надо бы встать и сходить за спичками к Хювяринену.

Теперь Антти услышал нечто такое, что напоминало ему голос Анны–Лийсы, он даже отчасти понял, о чем она говорит, но сон был так сладок, что ему не хотелось отвечать.

Некоторое время хозяйки говорили еще об овцах Пекки Хакулинена, но мысль о спичках не выходила из головы Анны–Лийсы. Она подумала, что если и завтра не начать лен трепать, то баня совсем остынет, и тогда придется ее заново отапливать. И тут она прикрикнула на Антти:

– Да ты что – целый день намерен дрыхнуть и храпеть?

Эти слова Антти услышал уже совершенно отчетливо, тем не менее, он прижался к скамье еще крепче. Такое поведение рассердило Миину, и она сказала:

– Надо бы хлопнуть его хлебной лопаткой вон по тому месту...

Anna Liisa pani sen neuvon mieleensä, mutta odotti vielä ja käänteli leipiä. Mutta sitten muisti hän, että nyt on syksy aika ja pimeä voi tulla vaikka milloin, ja meneppäs sitten Hyväriselle. Ja silloin ei hän enää malttanut. Hän läiskäytti Anttia leipälapiolla ruumiin keskivaiheille ja sanoi:

– Ala nyt jo nousta siitä ja mennä Hyvärisen ukolta tulitikkuja hakemaan, jotta pääsee tästä pellavariiheen!

Antti nousi verkalleen, istui kotvasen, imeksi sammunutta piippuaan unisena, haukotteli ja kysyi:

– Vai jo siitä on yli puoli vuotta Vatasen Jussin eukon kuolemasta.

– Johan siitä on... Siinähän se Messu–Marian aikana haudattiin, selitti Miina.

Анна–Лийса мысленно одобрила совет, но пока еще удерживалась от этого, занятая своими хлебами. Но вот она вспомнила, что уже осень, рано темнеет и мужу придется тащиться в темноте к Хювяринену. И тогда она не сдержалась. Она шлепнула Антти хлебной лопаткой пониже спины и в сердцах сказала:

– А ну, давай поднимайся! Иди к старику Хювяринену за спичками, чтоб завтра нам было чем затопить баню.

Антти медленно приподнялся, спросонок минутку посидел на скамье, посасывая свою потухшую трубку, потом, сладко зевнув, спросил:

– Неужели прошло больше полгода со дня смерти старухи Юсси Ватанена?

– Да, прошло, – сказала Миина. – Похоронили ее в день Благовещения.

Antti haukotteli, haparoi lakin takaraivolleen, pani tupakan, sytytti lieden luona hiilellä piippunsa ja lähti ulos, kysyen ovesta mennessään Anna Liisalta:

– Sitä tulitikkuako sinä sanoit, jotta hakea Hyväriseltä?

– Mene nyt jo siitä eläkä vetelehdi koko päivää! vastasi Anna Liisa, sanoen sen olleen asian, ja Antti lähti noutamaan Hyvärisestä tulitikkua. Hetkisen kuluttua todisti hänen menonsa Sormusen Miinakin, sanoen:

– Lähtipäs se Ihalainen hakemaan tulitikkuja.

Anna Liisa sanoi siihen vain:

– Lähti!

Антти снова зевнул, напялил шапку на затылок, набил трубку, прикурил у печки от уголька и уже в дверях, уходя, спросил Анну–Лийсу:

– Значит, ты сказала – сходить за спичками к Хювяринену?

– Да, иди, и только не болтайся там целый день, – ответила Анна–Лийса. И вот Антти отправился к Хювяринену за спичками. Через некоторое время Миина потвердила его уход следующими словами:

– Пошел–таки Ихалайнен за спичками.

Анна–Лийса на это ответила:

– Пошел...